Dijital diş hekimliğinin hızla geliştiği günümüzde, yapay zekâ (YZ) teknolojileri klinik karar süreçlerine entegre edilmeye başlanmıştır. Özellikle dental panoramik radyografiler yorumlanması zaman alıcı ve detaylı görsellerde, YZ'nin sunduğu hız ve doğruluk avantajı dikkat çekmektedir. Bu yazıda, YZ’nin panoramik radyografi değerlendirmesindeki etkinliğini inceleyen iki güncel akademik çalışmayı karşılaştırmalı olarak analiz ediyoruz.
1. Çok Uluslu Çalışma : Yüksek Performans ve Hız
Wang ve arkadaşlarının yürüttüğü çok uluslu çalışma, YZ'nin farklı coğrafyalardan gelen geniş veri setleri üzerindeki etkinliğini değerlendirmiştir (n=6,669). Bu çalışmada geliştirilen YZ sistemi, nesne tanıma teknikleriyle donatılmıştır ve sekiz farklı bulgunun (Radyolüsent , Eksik diş vb.) saptanmasında test edilmiştir.
Öne Çıkan Bulgular:
Periapikal radyolüsenside %67.9 daha yüksek duyarlılık (p < 0.001)
Eksik diş saptamada +%4.7 duyarlılık (p = 0.008)
Makro ortalama AUC-ROC: %96.2
İnsan okuyuculara kıyasla 79 kat daha hızlı analiz süresi
Bu sonuçlar, YZ'nin sadece doğruluk açısından değil, işlem süresi bakımından da önemli bir avantaj sunduğunu ortaya koymaktadır.
2. Klinik Odaklı Çalışma : İnsan-Yapay Zeka Uyumu
Turosz ve arkadaşlarının çalışması ise daha lokal verilerle (n=600) gerçekleştirilen bir tanısal doğruluk çalışmasıdır. Bu çalışmada 8 bulguya odaklanılmış ve YZ ile insan okuyucuların sonuçları kıyaslanmıştır.
Öne Çıkan Bulgular:
Eksik diş, kök kanal dolgusu, implant gibi bulgularda %90’ın üzerinde doğruluk
Endodontik lezyonlar ve kuron gibi kompleks bulgularda daha düşük başarı (kuron tespiti doğruluğu: %65.3)
Ortalama F1 skorları, bulguya göre %70-95 arası değişmiştir
Bu çalışmanın öne çıkan yönü, YZ’nin daha basit ve yapısal bulgularda oldukça başarılı olduğunu ancak karmaşık ve görsel olarak benzer yapıların ayırt edilmesinde hâlâ insan uzman desteğine ihtiyaç duyduğunu vurgulamasıdır.
Sonuç
Her iki çalışma da YZ’nin dental radyografi değerlendirmelerinde yüksek doğruluk, tutarlılık ve zaman verimliliği gibi yönleri ortaya çıkmıştır.. Özellikle periapikal radyolüsensi ve eksik diş gibi kolaylıkla tanımlanabilir yapılar söz konusu olduğunda, YZ sistemleri insan performansını yakalayabilmiş ve baız konularda ise aşmıştır.
Ancak, karmaşık restoratif yapılar, başlangıç çürüğü ve gri alanlarda insan uzmanlığı hâlâ kritik öneme sahiptir. Bu nedenle, klinik karar süreçlerinde YZ'nin destekleyici bir araç olarak kullanılması gerektiği ama son kararın yine hekim tarafından verilmesi gerekmektedir.
Kaynakça
Wang YC, Chen TL, Vinayahalingam S, Wu TH, Chang CW, Chang HH, et al. Artificial Intelligence to Assess Dental Findings from Panoramic Radiographs -- A Multinational Study. arXiv preprint arXiv:2502.10277 [cs.CV]. Published February 2024. doi:10.48550/arXiv.2502.10277
Turosz N, Chęcińska K, Chęciński M, Sielski M, Sikora M. Evaluation of Dental Panoramic Radiographs by Artificial Intelligence Compared to Human Reference: A Diagnostic Accuracy Study. J Clin Med. 2024;13(4):881. doi:10.3390/jcm13040881. PMID: 39598002; PMCID: PMC11595016.
