Diş Hekimliğinde Sütürlar ve Seçimini Etkileyen Faktörler

Sütür Seçimini Etkileyen Faktörler

Sütür materyalinin seçimi; yara iyileşmesi, enfeksiyon kontrolü ve hasta konforu üzerinde belirgin bir etkiye sahiptir.

Uygun sütürün seçilmesinde dikkate alınması gereken genel faktörler şunlardır:

• Hastanın yaşı,
• Yaranın vücuttaki yeri,
• Yaraya özgü özellikler,
• Enfeksiyonun varlığı veya yokluğu.

Uygun cerrahi sütür seçimi, postoperatif komplikasyon riskini önemli ölçüde azaltarak ikincil cerrahi girişim gereksinimini düşürür. Aynı zamanda, hastaların tedavi için ihtiyaç duyduğu süre kısalır ve tedavi maliyetleri azalır.

Dikkat Edilmesi Gereken Sütür Özellikleri

Biyouyumluluk (Dokuda minimum reaksiyona sahip olma)

Kuvvet ve Stabilite

Düğüm Güvenliliği

Hasta Faktörü

İşleme uygunluk

Absorbe olabilme/ olamama

Monofilaman veya multifilaman özellikte olma.

Kaplama (Coating) ve Yüzey Özellikleri

Sütür Çeşitleri¹

Absorbe Olabilen Dikiş Materyalleri

Doğal Absorbe Olabilen Dikiş Materyalleri

Katgüt:

Bilinen en eski %98 kollajen dikiş materyalidir. Koyun bağırsağının mukoza altı gözenekli dokusundan veya sığırın seroz zarından elde edilir^2,3.

1. Düz (Plane) Katgüt

Yüzyıllardan beri kullanılmasına rağmen, zayıf gerilme dayanımı, biyolojik ortamda zayıf düğüm güvenliği ve yüksek doku reaktivitesi nedeniyle kullanımı giderek azalmaktadır. İşlenmemiş olduğu için gerilme dayanımını ancak 4-5 gün korur^2,3.

Katgütün dezavantajları¹; 

· Şiddetli reaksiyona neden olur, 

· İntraoral kullanımda bitişik dokuyu travmatize eder, 

· Bakteriler için iyi bir barınak yeridir, 

· Ağız içinde 3-5 günde rezorbe olur, 

· Çekme kuvvetlerine direnci düşüktür, 

· İyi düğüm tutmaz.

2. Krome Katgüt

Kromiumtrioksit solüsyonunda işlem gören ve absorbsiyon süresi uzun bir ipliktir.

Kromik katgütün düz katgüte göre avantajları¹; 

· Daha kolay manipüle edilmesi, 

· Daha geç rezorbe edilmesi, 

· Daha az doku reaksiyonu,

 · Çekme kuvvetlerine karşı daha dirençli olmasıdır.

Sentetik Absorbe Olabilen Dikiş Materyalleri

Poliglikolik asit (Dekson)

Poliglikolik asit parçalanma ürünleri bakterisit etki gösterdiklerinden doku reaksiyonları daha az görülür. Kullanımından önce serum fizyolojik ile silinmelidir¹. Absorbsiyon zamanı, dayanıklılık süresi dokuya göre değişmez sabittir. Dayanıklılığından bir haftada çok az miktarda bir azalma söz konusu iken 21 günde %20 oranında düşme gözlenir⁴.

Poliglactine 910 (Vicryl)¹

Her iki madde de doğal metabolik maddelerdir. Dekson gibi hidrolizle yok olur ve dayanıklılık süresi deksondan daha fazladır. İçerdiği laktidin su itici özelliği, suyun iplik filamentleri içine girmesini yavaşlatır. Böylece enzimatik sindirime maruz kalan doğal absorbe olan ameliyat ipliklerinin aksine biyolojik ortamda gerilme kaybı oranı azalır^2,3.

Polidioxanone¹

Polyester P-dioksanon’dan üretilen sentetik ameliyat ipliğidir. Non-antijenik ve non-pyojenik özelliğinden dolayı diğer dikişlere üstünlük sağlar. Hidroliz yolu ile çok yavaş rezorbe olur ve çok az reaksiyon verir. Yara iyileşmesinde 6 hafta kadar mekanik destek sağlar. Bu özelliği ile diğer dikişlerden iki kat daha fazla destekleyici özelliği vardır. Yara gerilme gücünün uzun sürede kazanıldığı dokularda faydalıdır².

Poligluconate¹

Poliglukonat dikiş materyalleri anastomik komplikasyonları meydana getirmediğinden immün direnci zayıf hastalarda güvenle kullanılabilirler.

 Poliglukonat dikiş materyallerinin avantajları; 

· Kullanımı kolaydır.

 · İyi düğüm tutar.

 · Dokuyu az çeker. 

· Gerilme kuvvetine dirençlidir⁵.

Absorbe Olamayan Dikiş Materyalleri

Doğal Absorbe Olamayan Dikiş Materyalleri¹

İpek¹

Çok yaygın kullanımı vardır. 

Avantajları;

 · Manüpilasyonu kolay, 

· Germe kuvvetlerine dirençli,

 · İyi düğüm tutar, 

· Renk bakımından diğer dokulardan ayırt edilebilir, 

· Mukoza irritasyonuna neden olmaz, ucuzdur.

 Dezavantajları; 

· Yabancı cisim reaksiyonuna neden olur, 

· Bakteri retansiyonuna neden olur, 

· Sentetik materyallere oranla gerilim direnci düşüktür, 

· Yara yüzeylerini parçalayabilir⁵.

Pamuk¹

Pamuk dikiş materyali pamuk doğal liflerinden yapılmıştır. Nemli ortamlarda direnç kazanırlar. Pek çok özelliği ile ipeğe benzer ancak dirençli olmasına rağmen manipülasyonunun zor olması ve daha şiddetli doku reaksiyonuna neden olması kullanım alanını kısıtlamaktadır⁵. 

Sentetik Absorbe Olamayan Dikiş Materyalleri¹

Naylon (poliamid)¹

Monofilament ve multifilament olmak üzere 2 ayrı yapıda üretilir. Monofilament olan türün yüksek gerilim gücü vardır. Canlı dokularda yaklaşık %15 kadar azalır. Elastik oluşu nedeniyle düğüm kaymasını önlemek için en az üç düğüm atılmalıdır. Bu özelliği sayesinde retansiyon ve deri kapatılmasında uygundur⁶. Multifilament naylon yüksek gerilme direncine sahip olmasına rağmen, iyi düğüm tutmaması, mukozayı travmatize etmesi ve çevre dokulara renk açısından ayırt edilme zorluğu nedeni ile kullanımı sınırlıdır.

Metaller¹

Metal madde paslanma sonucu bozularak dikiş materyalinden dokuya geçişine neden olur. Bu da dokuda reaksiyona neden olur. 

Avantajları; 

· En sağlam dikiş materyalidir,

 · En güvenilir düğümü sağlarlar

 · Doku toleransı yeterlidir⁵. 

Dezavantajları;

· Doku içinde korozyona uğrarlar,

 · Yabancı cisim reaksiyonuna neden olurlar, 

· Doku yırtılmalarına neden olurlar⁵.

Dakron¹

Bu sentetik materyal doku reaksiyonuna yol açmaz. Örgülü yapıya sahiptir. Özellikle sıkı kuvvet yoğunlaşmasının gerekli olduğu yerlerde başarılıdır^2,3.

Polipropilen¹

Polipropilen, absorbe olmasına izin vermeyen veya çok az izin veren lineer bir hidrokarbon kristalin polimerin izotaktik izomeridir. Monofilament yapıda kullanılan yumuşak bir malzemedir^2,3.

İsobutyl- Cyanoacrylate¹

Avantajları; 

· Kolay temin edilebilmesi,

 · Kanamayı durdurması,

 · Dokudan uzaklaştırılması sırasında ek seansa gerek duyulmamasıdır⁵.

Polibutester¹

Absorbe olamayan sentetik bir materyaldir. Derinin kapatılmasında naylona alternatif olarak kullanılabilir. Diğer absorbe olamayan materyallerden farklı olarak profil dinamik yapısı vardır.

PHDPE (Gözenekli Yüksek Dansitelli Poletylen)¹

PHDPE, yüksek gerilme direncine sahip absorbe olamayan sentetik bir materyaldir. Saf polietilenden daha dayanıklıdır. Bu materyal flexible, çok az memorizasyona sahip, kolaylıkla şekil alabilir ve biçimlendirilebilirler. Fixasyon ve stabiliteyi artıran materyal gözenekleri, kemiğin ve yumuşak dokuların kaynaşmasına izin verir. Doku sıvılarında erimez.

Dikiş İpliğinin Yapısı

 Absorbe Olabilen ve Olamayan Sütürlara Ait Özellikler

Filaman Yapısına Göre Sütürlara Ait Özellikler

Biyouyumluluk:

Her dikiş malzemesi, çevresindeki dokuda belirli bir reakasiyon oluşturur; ideal iplik, doku reaksiyonunu minimumda tutmalıdır. Multifilaman yapıdaki süturlar daha fazla bakteri tutulumuna neden olarak biyouyumluluğu bozabilir. 

Kaplama (Coating) ve Yüzey Özellikleri: 

Dikiş iplikleri genellikle çeşitli kaplamalarla (örneğin balmumu, silikon, PTFE vb.) kaplanır; böylece ipliğin iğne yolundan geçerken sürtünmesini azaltmak, düğüm atmayı kolaylaştırmak ve doku hasarını en aza indirmek amaçlanır.

Dikiş İpliğinin Çapı: Numara yükseldikçe ipliğin çapı azalır yani iplik daha ince olur ve çekme kuvvetlerine karşı direnci düşer Daha ince süturlar  estetik işlemlerde veya ince mukozalarda kullanılır. Daha kalın süturlar daha fazla gerginlik gerektiren alanlarda tercih edilir.

Sütür Gerektiren Tedavilerde Son Gelişmeler ve Trendler:

Kaynakça

1: EROL, E., ÖZDİNÇ, Ö., & AVCIOĞLU KALEBEK, N. (2014). Ameliyat İpliklerinin Özellikleri. Electronic Journal of Vehicle Technologies/Tasit Teknolojileri Elektronik Dergisi, 8(3).

2: Gemci, R. ve Ulcay, Y., 2004, “Ameliyat İplikleri Tipleri Özellikleri Ve Krome Katgüt İle Normal Katgüt Arasındaki Mukavemet Farkları”, Uludağ Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi; 9, 2, 95-105

3: Gemci, R. Ve Ersoy M.S., 2010, “Farklı Çözeltilerde Bekletilen Ameliyat İpliklerinin Düğüm Mukametlerinin İncelenmesi”, Tekstil Teknolojileri Elektronik Dergisi, 4,1,25-34

4: Chu, C.C. Fraunhofer, J.A. ve Greisler, H.P., 1997, Wound Closure Biomaterials and Devices, CRC Press, 125-127, Florida/ ABD

5: Dölenmem, S., 2000, “Dikiş Materyalleri”, Mezuniyet Tezi, T.C. Ege Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Hastalıkları Cerrahisi Anabilim Dalı, İzmir, TÜRKİYE

6: Onuk, E. ve Aktan, Ö., 1993, “Temel Cerrahi Teknikleri”, Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Yayınları Yayın No:514, İstanbul, TÜRKİYE.