Diş Hekimliğinde Loupe Kullanımının Önemi ve Loupe Seçimi

LOUPE KULLANIMI VE SEÇİMİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN ÖZELLİKLER

Özet

 Günümüzde loupeların özelliklerinin genişliği ve detayı nedeniyle hekimlerin doğru loupe seçimi yapabilmesi kafa karıştırıcı olabilmektedir. Bu raporda hekimlerin doğru tercih yapabilmeleri için araştırma destekli incelemeler sunulmuştur. Meslek hastalıklarının oluşumu ve tehlikesi loupe gerekliliğinin en önemli öncülüdür. Loupe seçiminizi kolaylaştıracak faktörlerden; ergonomi katkısı, mercek çeşitleri ve magnifikasyon özellikleri, tasarım farklılıkları, magnifikasyon ve ışık kaynağının önemi ve son olarak loupe kullanımının teşhis ve tedaviye etkisi bu raporda incelenmiştir. 

Giriş

  Diş hekimliği, önemli derecede hassasiyet ve dikkat gerektiren, insan sağlığına doğrudan etkileri olan bir meslek dalıdır. Hekimlerin mesleki yaşamlarında karşılaştıkları fiziksel, ergonomik ve görme becerisi ile ilgili zorluklar, uzun vadede birbirinden farklı meslek hastalıklarının ortaya çıkmasına neden olabilir. Özellikle boyun ve sırt ağrıları, görme problemleri ve el becerisini kısıtlayan rahatsızlıklar, diş hekimlerinin sıklıkla karşılaştığı mesleki hastalıklar arasında yer almaktadır. Diş hekimliğinde kas-iskelet sistemi bozuklukları kaslar, tendonlar, eklemler ve sinirlerde oluşan bozuklukları temsil eder. Bu bozukluklar bir hekimi, mesleğini icra edemez hale getirebilir, bu nedenle ergonomik çalışma uzun vadede çok önemlidir.

 Diş hekimliği uygulamaları çoğunlukla milimetrik hassasiyet gerektiren tedaviler içerir. Bu doğrultuda, hekimlerin doğru teşhis koyabilmesi ve başarılı tedaviler gerçekleştirebilmesi için görüş keskinliği ve alanı büyük bir önem taşır. Ağız boşluğunun kısıtlı ve oldukça karanlık görüş alanı ve işlem sırasında doğru pozisyonun korunamaması gibi faktörler, görme yetisinin geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle, modern diş hekimliği uygulamalarında mercek sistemleri ve loupe gibi yardımcı ekipmanların kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır.

 Loupe sistemleri, diş hekimlerinin hem ergonomisini iyileştirerek duruş bozukluklarını azaltmakta hem de tedavi sırasında görme hassasiyetini arttırarak daha doğru ve güvenilir sonuçlar elde etmelerine olanak tanımaktadır. Bu raporda diş hekimliğinde görüş keskinliğinin rolü ve loupe kullanımının sağladığı avantajlar ele alınacak; bu teknolojinin hem hekim sağlığına hem de tedaviye olan etkileri tartışılacaktır.

Diş Hekimliği ve Meslek Hastalıkları

 Diş hekimliği her gün ağız gibi küçük ve karanlık bir ortamda görüş alanı olarak zorlayıcı koşullarda çalışmayı gerektiren bir meslektir. Görüş açısını arttırmak isteyen hekim, vücudunu ergonomik olmayan bir konumda tutar.

 Bu durum eğilmiş sırt ve bükülmüş boyun gibi tehlikeli duruş pozisyonlarına sebep olur. Çoğunlukla yanlış pozisyonlarda çalışmak kas ve iskelet sistemi hastalıklarına hazırlayıcı faktörlerdendir. Eğilmiş pozisyondaki bedenin posteriyor spinal ligamentlerde ve sırtın ekstensör kaslarında gerilmeye neden olması bel ağrısının olası sebebidir¹. Baskının yoğun olduğu alt lumbar bölgelerde disklerin fıtıklaşması veya şişlik sık görülür¹. Diş hekimliğinde kullanılan loupelar tam bir görüş sağladığından ileriye daha az eğilmek suretiyle hekimin sırtının dik kalmasına yardımcı olur¹. Diş hekimliği, çoğu diş hekiminin uzun süreli statik pozisyonlardan kaçınamaması nedeniyle kas-iskelet sistemi bozuklukları (MSD) gelişme eğilimi daha yüksek olan meslekler kategorisine girer².

Loupe ve Ergonomi

 Loupe kullanımı, diş hekimliğinde meslek hastalıklarını önlemekte büyük önem taşır. Hem uzmanlar hem de öğrenciler için yapılan çalışmalar, dental loupeların kullanımıyla duruş ve ergonomide ölçülebilir iyileşmeler olduğunu göstermiştir³. Büyütme kullanımı, sabit ve konforlu bir çalışma mesafesini teşvik eder, boyun ve gövde öne eğilmesini sınırlar ve duruşu iyileştirir⁴. İyileştirilmiş pozisyonlamanın, boyun ve sırt kaslarındaki yükü azalttığı ve kas iskelet sistemi bozuklukları (MSD) riskini düşürdüğü öne sürülmektedir⁵. 2020 yılında yayımlanan bir sistematik literatür incelemesi, loupeların kas iskelet sistemi belirtilerini azaltmak için en etkili ekipman modifikasyonu türü olduğunu sonucuna varmıştır⁶.

Mercek Çeşitleri ve Magnifikasyon Özellikleri

 Loupe mercekleri lens sisteminin yapım tekniklerine göre iki farklı sisteme dayanır. Bu mercek sistemleri keppler ve galile loupelarını oluşturur. 

 Galile Loupe’u: Galile loupeları, diş hekimliğinde en yaygın kullanılan loupelardır. Tipik olarak konik bir  şekle sahiptirler. Optik sistem, birbiriyle kombinlenmiş dışbükey (konveks) ve içbükey (konkav) lenslerden oluşur ve çalışma mesafesi ergonomik ihtiyaçlara göre ayarlanabilir. Büyütme faktörü fiziksel olarak 2,5× ile sınırlıdır, ancak bazı optik ödünler (sınırlı görüş alanı, kenarlarda bulanıklık) verilerek 3,5×'e kadar büyütme sağlanabilir. 

 Kepler (Prizmatik) Loupe’u: Kepler loupeları, silindirik şekilleriyle karakterize edilir. Bu loupelar, mercekler ve prizmalar içeren karmaşık bir dışbükey optik sistemden oluşur. Bu sistem, çeşitli büyütme seviyeleri ve çalışma mesafelerine izin verir. Diş hekimliğinde tercih edilen büyütme aralığı, odak derinliğinin sınırlı etkisini en aza indirmek için genellikle 3,5× ile 6× arasındadır. Galile loupelarına kıyasla önemli bir optik avantaja sahip olsalar da, bu avantaj daha yüksek ağırlık ve maliyetle dengelenir⁷. Tüm yaş gruplarında çıplak gözle karşılaştırıldığında %200 ila %400 oranında daha iyi detay algılama sağlarlar⁸.

 Galile loupelarında büyütme arttıkça, görsel alanın üstten alta ve soldan sağa düzlüğü bozulmaya başlar ve bu da görüntü kalitesini etkiler ancak bu loupelar nispeten hafif ve düşük maliyetlidir. Prizmatik loupelar, iyileştirilmiş büyütme sunarken daha ağır ve daha pahalıdır⁹.

Loupe Tasarımları

 Loupe tasarımları TTL (Throug the Lens) ve Flip-Up olarak iki başlıkta incelenir. Flip Up seçeneğinin en önemli avantajı tedavi anında loupe’u yüzden uzaklaştırarak iletişimde kolaylık sağlamasıdır. Örneğin bir adım geriye çıkarak tedavinin incelenmesi gibi durumlarda da bu özelliği avantaj sunar. Normal zaman

da gözlükle düzeltilmiş bir göz bozukluğu bulunan hekimler bu tasarım çeşidiyle daha rahat çalışabilir. Ayrıca Flip Up tasarımlarda mercekler ayarlanabilir olduğu için genellikle başka kullanıcılar tarafından da kullanılabilir.

 TTL loupelarda ağırlık plastik lens ve daha ince bir çerçeve ile çözümlendirilmeye çalışılsa da yoğun bir klinik gününde ağırlığı fark edilebilir olacaktır. Camları reçeteli hale getirilebilir, bireysel ihtiyaçlara uyum sağlaması önemlidir bu nedenle bu loupeların detaylı bir inceleme ve uyum sağlama işlemi gereklidir⁹. Kullanımı kolay ve ergonomiktir. Kişiye özel olması iyi bir üretim aşaması gerektirir.

Loupelarda Magnifikasyon ve Işık Kaynağının Önemi

  Loupelarla ilgili olarak kullanıcı için önemli olan birkaç özel optik ilke vardır:

 • Görüş alanı,

 • Alan derinliği,

• Eğiklik veya görüş açısı ve eş eksenli aydınlatma da dahil olmak üzere bireysel loupe tasarımı⁹.

 Büyütme miktarı loupe satın alınımında en çok düşünülen konudur. Uygun büyütme miktarı yapılacak tedavi özelinde oldukça değişken bir durumdur. Büyütme miktarı üzerine birçok araştırma bulunmaktadır. 

6 kata kadar büyütme sağlayan bir loupe edinmek mümkündür. Ancak pratik açıdan, 2x -2,5x büyütme, diş hekiminin hafiflik ve düşük maliyet avantajlarıyla etkili bir şekilde çalışmasını sağlar. Bu, genellikle genel diş hekimliği uygulamalarında kullanılan ve yeni kullanıcılar için önerilen büyütme seviyesidir. 3,5x büyütmede, görüş alanı tek bir çeyrek bölgeyle sınırlı hale gelirken, 3,5x'in üzerindeki büyütmelerde görüş alanı giderek daralır ve sonunda yalnızca tek bir diş görülebilir. Bu durum, yüksek büyütmeyi rutin klinik diş hekimliği için uygun olmaktan çıkarır, ancak endodonti gibi daha özel işlemler için faydalı hale getirir⁹. 

 4.0× ve daha yüksek büyütmeler yüksek güç olarak kabul edilir ve bazı deneyimli klinisyenler; kanal tedavisi cerrahisi, periodontal mikrocerrahiler ve çok yüksek detay ayrımı gerektiren diğer operasyonlar için bu yüksek güçte büyütmeleri tercih eder¹⁰.

 Işık kaynağı ise loupe satın alımında temel unsur özelliğindedir. Işık kaynağı kullanımı, tedavi kalitesini anlamlı ölçüde arttırır. Keplerian ve Galile loupe sistemleri üzerine yapılan araştırmada ışık kaynağı ile ilgili oldukça önemli bir sonuç bulunmuştur; Koaksiyel ışık kaynağının diş hekimlerinin görsel performansı üzerindeki etkisi, her iki loupe sistemi için de tüm bölgelerde son derece anlamlı bulunmuştur. Ancak, özellikle koaksiyel ışık kaynağı eklendiğinde, Keplerian loupelar, pulpa odasındaki endodontik tedaviler için mikroskop yerine tercih edilebilir¹¹. 

 Işık kaynağının önemli özellikleri ise gücü ve rengidir. Fazla parlak beyaz ışıklar hekimde beyaz baş dönmesine sebebiyet verebilir. 30.000 lüx'e kadar olan ışık yoğunluğu, parlamayı en aza indirerek güvenli kabul edilmektedir. Çok daha parlak LED ışıkları mevcuttur ancak bu ışıklar diş yüzeylerinden yansımaları nedeniyle daha fazla parlama meydana getirir ve uzun süreli kullanım için güvenli olmayabilir⁹.

Loupe Kullanımının Teşhis ve Performansa Etkileri

 Diş hekimliğinde doğru teşhis, tedavi sürecini en başından şekillendireceği için oldukça önemlidir ve çoğu zaman keskin bir görüş gerektirir. Günümüzde gelişmiş mercek teknolojileriyle yapılan teşhis, çıplak gözle yapılan teşhise göre daha doğru sonuçlar verir. Bu duruma örnek olarak diş hekimliği öğrencileri ve diş hekimleri üzerinde yapılan bir araştırmada sonuçlar, öğrenci ve diş hekimi (intern ve uzman) tarafından yapılan çürük teşhisinin, loupelar kullanılarak yapılan teşhiste, loupelar kullanılmadan yapılan teşhise oranla daha doğru olduğunu göstermektedir. Bu çalışmanın bulguları, diş hekimi loupelarının yalnızca diş hekimi öğrencileri için değil, aynı zamanda genç diş hekimleri ve uzmanlar için de yüksek miktarda etkili olduğunu göstermektedir¹². Ayrıca; Maggio ve ark¹³. loupeları kullanan öğrencilerin, loupeları kullanmayan öğrencilere kıyasla daha iyi performans sergilediklerini göstermiştir. Loupe kullanımının ergonomiye, görüş keskinliğine ve teşhis doğruluğuna olan olumlu etkilerinin yanı sıra bir diğer önemli etkisi tedavi başarısına etkisidir.

 Bu konu üzerine Taschieri ve ark. tarafından yapılan randomize klinik bir çalışmada, loupelar veya cerrahi mikroskoplar kullanılarak yapılan endodontik cerrahilerin, çıplak gözle yapılanlara kıyasla daha yüksek başarı oranlarına sahip olduğunu bildirmiştir¹⁴. Yapılan başka bir araştırmada, lisans düzeyindeki diş hekimliği öğrencilerinin, iki boyutlu bir hazırlık görevini tamamlamak için loupeları kullandıklarında daha yüksek bir doğruluk elde ettiklerini göstermiştir¹⁵. Şüphesiz keskin ve büyütülmüş görüş altında yapılan tedavilerin post operatif süreci, biyolojik dokularda milimetrelerin önem taşıdığı diş hekimliğinde daha verimli sonuçlar verecektir.

Sonuç

  Loupe, diş hekimliğinde olumlu etkileri nedeniyle sık tercih edilen ancak genellikle tercihinde zorlanılan bir teknolojidir. İncelemelerimiz doğrultusunda listelediğimiz dikkat edilmesi gereken özellikler iyi bir loupe seçiminde oldukça faydalı olacaktır.

Kaynakça

1: Şenel, B. (2007). Diş hekimleri için risk taşıyan hastalıklar ve diş hekimlerinin mesleki rahatsızlıkları. Gülhane Tıp Dergisi, 49(3), 204-212.

2: Bud M, Pricope R, Pop RC, et al. Comparative analysis of preclinical dental students' working postures using dental loupes and dental operating microscope. Eur J Dent Educ. 2020;00:1–8. https://doi. org/10.1111/eje.12627

3: Branson BG, Bray KK, Gadbury-Amyot C, et al. Effect of mag- nification lenses on student operator posture. J Dent Educ. 2004;68(3):384-389.

4: James T, Gilmour ASM. Magnifying loupes in modern dental prac- tice: an update. Dent Update 2010; 37: 633–636.

5: Smith CA, Sommerich CM, Mirka GA, George MC. An investiga- tion of ergonomic interventions in dental hygiene work. Int J Dent Hyg 2002; 33: 175–184.

6: Lietz J, Ulusoy N, Nienhaus A. Prevention of musculoskeletal diseases and pain among dental professionals through ergonomic interventions: a systematic literature review. Int J Environ Res Public Health 2020;17(10):3482. DOI: 10.3390/ijerph17103482.

7: Perrin, P., Eichenberger, M., Neuhaus, K. W., & Lussi, A. (2016). Visual acuity and magnification devices in dentistry. A review. SWISS DENTAL JOURNAL SSO–Science and Clinical Topics, 126(3), 222-235.
8: Eichenberger M, Perrin P, Neuhaus K W, Bringolf U, Lussi A: Visual acuity of dentists under simulated clinical conditions. Clin Oral Investig 17: 725–729 (2013)

9: James, T., & Gilmour, A. S. (2010). Magnifying loupes in modern dental practice: an update. Dental update, 37(9), 633-636

10: Mamoun JS. A rationale for the use of high powered magnification or microscopes in general dentistry. Gen Dent 2009;57(1):18–26; quiz 27–18, 95–16. PMID: 19146139

11: Perrin, P., Neuhaus, K. W., Eichenberger, M., & Lussi, A. (2019). Influence of different loupe systems and their light source on the vision in endodontics. SWISS DENTAL JOURNAL SSO–Science and Clinical Topics, 129(11), 922-928.

12: Blumer, S., Zidani, S., Peretz, B., Kats, L., Azem, H., Naishlos, S., & Kharouba, J. (2023). Dental Loupe’s Role in Detection of Caries of Molars in Children by Student and Dentists. Children, 10(6), 1050.

13: Maggio MP, Villegas H, Blatz MB. The effect of magnifica tion loupes on the performance of preclinical dental students. Quintessence Int. 2011;42(1):45-55.

14: Taschieri S, Del Fabbro M, Testori T, et al. Endodontic surgery using 2 different magnification devices: preliminary results of a randomized controlled study. J Oral Maxillofac Surg 2006;64(2):235–242. DOI: 10.1016/j.joms.2005.10.033.

15: Eggmann, F., Irani, D. R., Fehlbaum, P. A., & Neuhaus, K. W. (2022). Do magnification loupes affect the precision of cavity preparations made by undergraduates? A randomized crossover study. BMC oral health, 22(1), 189.

16: Ludwig, E. A., McCombs, G. B., Tolle, S. L., & Russell, D. M. (2017). The effect of magnification loupes on dental hygienists' posture while exploring. American Dental Hygienists' Association, 91(4), 46-52. 

17: Aldosari, M. A. (2021). Dental magnification loupes: an update of the evidence. The Journal of Contemporary Dental Practice, 22(3), 310-315.